Chuyên gia lo khó lập mô hình mức độ lây lan Covid-19

thầy thuốc ở Vũ Hán điều trị cho một bệnh nhân. Ảnh: Guardian.

Các nhà nghiên cứu tỏ ra lo ngại khi bẩm chính thức về số ca nhiễm nCoV của Trung Quốc không bao gồm bệnh nhân dương tính với virus nhưng không trình bày triệu chứng. Theo họ, cách tính này có thể không phản ánh đúng quy mô thực sự của dịch bệnh. Nhưng các chuyên gia y tế cộng đồng cho rằng Trung Quốc đúng khi ưu tiên theo dõi bệnh nhân lây lan dịch bệnh.

Từ thời kì đầu bùng phát dịch, Ủy ban Y tế nhà nước của Trung Quốc đã cập nhật số ca nhiễm bệnh và tử vong theo ngày. Cộng đồng nghiên cứu bệnh lây truyền trên thế giới cũng dựa vào dữ liệu đó để lập mô hình chừng độ lây lan và nghiêm trọng của dịch bệnh.

Đầu tháng 2, nhà chức trách tỉnh Hắc Long Giang ở đông bắc Trung Quốc thông báo họ đã rút 13 người dương tính với virus khi xét nghiệm nhưng không biểu đạt triệu chứng ra khỏi danh sách công nhận số ca nhiễm bệnh của tỉnh. Chính quyền địa phương cho biết họ tuân theo hướng dẫn về báo cáo số ca truyền nhiễm của Ủy ban Y tế nhà nước, trong đó những bệnh nhân như trên được phân loại là "ca dương tính" thay vì "ca đã công nhận". Chỉ các ca đã xác nhận được đưa vào thưa chính thức hàng ngày của Ủy ban Y tế Quốc gia.

Tình hình ở Hắc Long Giang gây để ý về hướng dẫn ít dịch bệnh của Trung Quốc. Trước đó, bản chỉ dẫn vấn sự quan hoài khi được cập nhật vào ngày 7/2 để cho phép các thầy thuốc công nhận bệnh nhân nhiễm nCoV bằng phim chụp cắt lớp lồng ngực thay vì mất nhiều ngày chờ kết quả xét nghiệm. Thay đổi trong tiêu chí chẩn đoán khiến số ca nhiễm bệnh ở tâm dịch là tỉnh Hồ Bắc tăng gần 15.000 ca chỉ trong một ngày vào tuần trước.

Nhà dịch tễ học Wu Zunyou, giám đốc trọng tâm Kiểm soát và ngừa Dịch bệnh Trung Quốc ở Bắc Kinh, người tham gia ban hành chỉ dẫn, cho biết họ luôn yêu cầu không quy những ca dương tính là ca đã công nhận. Thay vào đó, người dương tính với nCoV được cách ly 14 ngày và theo dõi bởi viên chức y tế. Nếu bộc lộ triệu chứng trong thời gian cách ly, họ sẽ được xếp loại là ca đã công nhận.

Theo Wu, xét nghiệm dương tính chưa chắc có nghĩa một người nhiễm virus. Xét nghiệm thường giúp phát hiện vật liệu di truyền từ virus qua công cụ lấy dịch nhầy ở mũi hoặc họng. Nhưng ở một số người, virus có thể chưa xâm nhập vào tế bào và bắt đầu nhân lên. Nhà chức trách vẫn chưa rõ liệu có tồn tại người dương tính với virus nhưng không đích thực mắc bệnh. Wu cho rằng đó là một trong những câu hỏi khoa học lớn cần trả lời.

Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu bệnh lây truyền trên thế giới không đồng tình với cách tính trên. Virus luôn cần nhân lên bên trong vật chủ trước khi đạt tới mức có thể phát hiện, theo Angela Rasmussen, nhà vi trùng học ở Đại học Columbia tại New York. "Nếu virus ở trong mũi người nhưng không lây truyền sang bất kỳ tế bào nào, tôi nghĩ chúng ta sẽ không thể phát hiện virus trên dụng cụ lấy dịch nhầy từ mũi", Rasmussen cho biết.

Ian Mackay, nhà vi trùng học ở Đại học Queensland tại Brisbane, Australia, cho rằng việc bỏ các trường hợp dương tính không diễn tả triệu chứng trong bẩm chính thức có thể gây hiểu lầm cho những Quốc gia khác trong công tác buồng dịch Covid-19.

Việc không tính các ca không diễn tả triệu chứng cũng cản trở thế lập mô hình nCoV để tìm hiểu mức độ lây lan, theo Michael Mina, nhà miễn dịch học bệnh truyền nhiễm và chuyên gia dịch tễ Trường Y tế Cộng đồng T. H. Chan thuộc Đại học Harvard tại Boston, Massachusetts. Các nhà dịch tễ đang nỗ lực xâu chuỗi dây chuyền lây nhiễm và họ có thể tính cả những người nhiễm bệnh không bộc lộ triệu chứng. Mina và nhiều nhà nghiên cứu khác hồ nghi số ca nhiễm bệnh thực tại cao hơn con số trong bẩm, đa số có thể không trình bày triệu chứng và sẽ cho kết quả dương tính nếu xét nghiệm.

Tarik Jašarević, phát ngôn viên của Tổ chức Y tế Thế giới tại Geneva, Thụy Sĩ, cho biết từ góc độ y tế cộng đồng, Trung Quốc có lý khi tụ họp ghi nhận số bệnh nhân có triệu chứng bởi nghe đâu họ là những người truyền virus sang người khác. Theo Mina, Trung Quốc có thể ưu tiên chăm chút người ốm và duy trì cách ly thay vì đo đếm quy mô dịch bệnh. Từ góc độ lâm sàng, việc loại trừ bệnh nhân không trình diễn.# triệu chứng cũng hợp lý bởi nếu một người không có triệu chứng, họ không cần chăm chút y tế, Mina nói.

An Khang (Theo Nature )